Ο εφιάλτης έρχεται από το Bab-el-Mandeb - Οι Houthis θα εκτινάξουν το πετρέλαιο στα 120 δολάρια, τρία σενάρια «φωτιά»

Το Bab-el-Mandeb είναι το σημείο από το οποίο είναι πιθανότερο να προέλθει το επόμενο μεγάλο σοκ — και σχεδόν κανείς δεν είναι προετοιμασμένος γι’ αυτό.
Την περασμένη Τρίτη, τρεις βαλλιστικοί πύραυλοι των Houthis έπληξαν το Tihamah, φορτηγό πλοίο αιγυπτιακής ιδιοκτησίας που διέσχιζε τον στενό δίαυλο των 18 μιλίων στο Bab-el-Mandeb.
Ένας τέταρτος πύραυλος έπληξε τα σωστικά σκάφη που έσπευσαν να βοηθήσουν τους επιζώντες.
Έξι άνθρωποι σκοτώθηκαν, στους πρώτους θανάτους στη ναυτιλία κατά τον πόλεμο ΗΠΑ–Ιράν που διαρκεί εδώ και έναν χρόνο, και στην πιο σαφή μέχρι σήμερα ένδειξη ότι ο αποκλεισμός των Houthis στα στενά, που βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και τρεις εβδομάδες, δεν αποτελεί μπλόφα.
Ωστόσο, τα διεθνή πρακτορεία αντιμετώπισαν το περιστατικό ως ακόμη ένα επεισόδιο στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ η προσοχή της ημέρας επικεντρώθηκε στο εάν η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη βρίσκονται πιο κοντά στην επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz.
Αυτή η προσέγγιση, σύμφωνα με την ανάλυση του Modern Diplomacy, είναι λανθασμένη.
Το Hormuz παραμένει κλειστό εδώ και μήνες και η κατάσταση έχει ήδη ενσωματωθεί στην τιμή του πετρελαίου, περίπου στα 87 δολάρια το βαρέλι, καθώς και σε ένα διπλωματικό αδιέξοδο που κανείς δεν περιμένει να ξεπεραστεί σύντομα.
Το επόμενο σοκ, όμως, μπορεί να έρθει από το Bab-el-Mandeb.

Το Hormuz έχει ήδη «τιμολογηθεί» από τις αγορές

Ο πόλεμος που οδήγησε στο κλείσιμο του Hormuz ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, όταν αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν και η Τεχεράνη απάντησε περιορίζοντας δραστικά τη διέλευση από τα στενά.
Στις 9 Αυγούστου πέρασε μόλις ένα πλοίο, έναντι προπολεμικού μέσου όρου 73 πλοίων την ημέρα, ενώ τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έχουν εκτοξευθεί περίπου στο 30πλάσιο των προπολεμικών επιπέδων.
Το Brent, που τον Ιανουάριο βρισκόταν κοντά στα 70 δολάρια, έχει σταθεροποιηθεί στα υψηλά των 80 δολαρίων.
Η τιμή δεν έχει εκτοξευθεί στα 150 δολάρια επειδή η Σαουδική Αραβία βρήκε εναλλακτική διαδρομή.
Ο αγωγός East-West λειτουργεί πλέον σε πλήρη δυναμικότητα, μεταφέροντας περίπου 5 εκατ. βαρέλια την ημέρα προς το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας το Hormuz. 
Αυτός ο αγωγός είναι ο λόγος που το πετρέλαιο δεν βρίσκεται στα 150 δολάρια.
Όμως το Yanbu δεν αποτελεί το τέλος της διαδρομής.
Τα φορτία που κατευθύνονται προς την Ασία, τη σημαντικότερη αγορά, εξακολουθούν να πρέπει να περάσουν από το Bab-el-Mandeb.

Οι Houthis ανοίγουν νέο μέτωπο

Στις 20 Ιουλίου, τρεις εβδομάδες πριν από την επίθεση στο Tihamah, οι Houthis χαρακτήρισαν και αυτή τη θαλάσσια διαδρομή ζώνη πολέμου, μετά από σαουδαραβική αεροπορική επιδρομή στο αεροδρόμιο της Sana’a που κατέρρευσε την εύθραυστη εκεχειρία που είχε προσωρινά περιορίσει τον εμφύλιο πόλεμο στην Υεμένη.
Ο λόγος που το Bab-el-Mandeb μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότερο από το Hormuz είναι αριθμητικός και όχι γεωγραφικός.
Η διαταραχή στο Hormuz έχει ήδη ενσωματωθεί στις τιμές. Κάθε dealing desk, ασφαλιστική εταιρεία και κεντρική τράπεζα έχει εδώ και μήνες σενάρια για ένα κλειστό Ορμούζ.
Γι’ αυτό η αγορά αντιδρά σε έναν πόλεμο που έχει διακόψει περίπου 15 εκατ. βαρέλια ημερήσιας φυσιολογικής διακίνησης με πετρέλαιο στα 87 δολάρια και όχι σε τριψήφιες τιμές.
Ο κίνδυνος που απομένει δεν είναι πλέον «τι θα γίνει αν το Hormuz παραμείνει κλειστό».
Όλοι θεωρούν ότι θα παραμείνει κλειστό.
Το πραγματικό ερώτημα είναι: τι θα συμβεί αν αποτύχει και η εναλλακτική διαδρομή;
Και αυτή περνά από το Bab-el-Mandeb.



Το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό ήδη αποφεύγει τα στενά

Το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό φαίνεται να συμπεριφέρεται σαν να γνωρίζει τον κίνδυνο, ακόμη κι αν η δημόσια ρητορική της Ουάσινγκτον παραμένει επικεντρωμένη στο Hormuz.
Τον Απρίλιο, η ομάδα μάχης του αεροπλανοφόρου USS George H.W. Bush έκανε παράκαμψη 6.000 μιλίων γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, αντί να περάσει από το Bab-el-Mandeb.
Κανένα αμερικανικό αεροπλανοφόρο δεν έχει επιχειρήσει διέλευση από τα στενά από το USS Dwight D. Eisenhower τον Δεκέμβριο του 2023.
Αυτή τη στιγμή, η Ουάσινγκτον έχει τρεις ομάδες μάχης αεροπλανοφόρων στην περιοχή, στη μεγαλύτερη ανάπτυξη αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες.
Κι όμως, δρομολογεί τα πολυτιμότερα πλοία της γύρω από το στενό που δημόσια υποστηρίζει ότι είναι δευτερεύον σε σχέση με το Hormuz.
Αυτό είναι το πραγματικό σήμα κινδύνου.



Η Αμερική προετοιμάζεται και στη Σομαλοιλάνδη

Η ίδια αθόρυβη προετοιμασία διακρίνεται και στην ξηρά.
Η AFRICOM υποστηρίζει δημοσίως ότι οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν νέες στρατιωτικές βάσεις στο Κέρας της Αφρικής, σε συμφωνία με την ευρύτερη τάση περιορισμού της αμερικανικής παρουσίας.
Ωστόσο, ο διοικητής της επισκέφθηκε ιδιωτικά το λιμάνι Berbera στη Σομαλιλάνδη, ένα λιμάνι βαθέων υδάτων με έναν από τους μεγαλύτερους διαδρόμους προσγείωσης στην Αφρική.
Εκπρόσωποι της χώρας υποστηρίζουν ότι αμερικανική αντιπροσωπεία πραγματοποιεί επισκέψεις κάθε μήνα από τότε.
Ο λόγος που αναφέρεται ιδιωτικά δεν είναι η εξέγερση της al-Shabaab στη Σομαλία, εναντίον της οποίας οι ΗΠΑ συνεχίζουν να πραγματοποιούν περίπου μία αεροπορική επιδρομή την εβδομάδα.
Είναι το Bab-el-Mandeb.
Η Ουάσινγκτον προετοιμάζεται για ένα πρόβλημα που δεν είναι ακόμη έτοιμη να παραδεχθεί δημοσίως.

Τρία μέτωπα αποσταθεροποίησης

Αυτό που καθιστά τους επόμενους 12 μήνες ιδιαίτερα επικίνδυνους είναι ότι η περιοχή αποσταθεροποιείται ταυτόχρονα σε τρία μέτωπα.
Ο ομοσπονδιακός στρατός της Αιθιοπίας και οι δυνάμεις των Tigray συγκρούστηκαν για τέσσερις ημέρες στις αρχές Αυγούστου, κοντά στα σύνορα με το Sudan.
Οι μάχες έχουν ήδη αφήσει νεκρούς μαχητές των Tigray σε ποτάμι που αποτελεί διεθνές σύνορο, ενώ πυρά πυροβολικού έπληξαν καταυλισμούς προσφύγων.
Η ειρηνευτική συμφωνία του 2022, η οποία έβαλε τέλος σε έναν πόλεμο που εκτιμάται ότι προκάλεσε 600.000 θανάτους, εμφανίζει πλέον σοβαρά σημάδια διάλυσης.
Παράλληλα, το Σουδάν είναι ήδη βυθισμένο στον δικό του εμφύλιο πόλεμο.
Τίποτα από αυτά δεν συμβαίνει στην Υεμένη. Συμβαίνει όμως στο ίδιο γεωπολιτικό θέατρο, διεκδικώντας τους ίδιους περιορισμένους πόρους από ΗΠΑ, χώρες του Κόλπου και ΟΗΕ, ακριβώς τη στιγμή που απαιτούνται για την ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρομών.
Και ο συνασπισμός των χωρών του Κόλπου που υπό κανονικές συνθήκες θα αναλάμβανε την αντιμετώπιση ενός αποκλεισμού από τους Houthis εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις δικές του εσωτερικές ρωγμές.
Η Σαουδική Αραβία ουσιαστικά τερμάτισε τη χωριστή στρατιωτική παρουσία των ΗΑΕ στη νότια Yemen με αεροπορικές επιδρομές εναντίον αυτονομιστών που υποστηρίζονταν από το Abu Dhabi τον Δεκέμβριο.
Η ρήξη αυτή δεν έχει αποκατασταθεί, παρά την κοινή απειλή των Houthis.

Το σενάριο των 120 δολαρίων

Η προφανής ένσταση είναι ότι το Hormuz μεταφέρει ιστορικά περίπου 15 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, ενώ το Bab-el-Mandeb πολύ μικρότερες ποσότητες.
Άρα, παραμένει μεγαλύτερο ζήτημα.
Σε απόλυτους όρους αυτό είναι σωστό. Για την τοποθέτηση των αγορών, όμως, δεν είναι αυτό το κρίσιμο σημείο.
Το χειρότερο σενάριο του Hormuz έχει ήδη συμβεί και έχει ενσωματωθεί στις αγορές.
Το χειρότερο σενάριο του Bab-el-Mandeb δεν έχει ακόμη τιμολογηθεί.
Η επίθεση στο Tihamah ήταν η πρώτη φορά στον συγκεκριμένο πόλεμο που οι Houthis απέδειξαν ότι μπορούν να σκοτώσουν ανθρώπους πάνω σε κινούμενο πλοίο μέσα στα ίδια τα στενά.
Πρόκειται για κλιμάκωση δυνατοτήτων και όχι για μεμονωμένο περιστατικό.
Το επόμενο λογικό βήμα θα ήταν μια επίθεση σε δεξαμενόπλοιο που θα έχει φορτώσει στο Yanbu ή σε αμερικανικό πολεμικό πλοίο.

Τρία σενάρια για τους επόμενους μήνες

Στο βασικό σενάριο, με πιθανότητα περίπου 60%, οι Houthis θα συνεχίσουν μια ελεγχόμενη και δύσκολα αποδείξιμη πίεση, με περιστασιακές επιθέσεις όπως αυτή στο Tihamah.
Στόχος θα είναι να διατηρούνται υψηλά τα ασφάλιστρα και να αναγκάζεται μέρος της ναυτιλίας να κάνει τον περίπλου της Αφρικής, χωρίς όμως να υπάρξει επίσημη και ολοκληρωτική διακοπή της διέλευσης.
Τα φορτία που συνδέονται με το Yanbu θα συνεχίσουν να κινούνται, με υψηλότερο κόστος και περιστασιακές διαταραχές. Το Brent θα κινηθεί προς τα 90-100 δολάρια, χωρίς όμως εκρηκτική άνοδο.
Στο αρνητικό σενάριο, μέσα στους επόμενους μήνες, επίθεση των Houthis — με ή χωρίς βαθύτερο συντονισμό με το Ιράν — θα πλήξει δεξαμενόπλοιο που προέρχεται από το Yanbu ή αμερικανικό πολεμικό πλοίο μέσα στο Bab-el-Mandeb.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες θα αποσύρουν πλήρως την κάλυψη, όπως έχει ήδη συμβεί στο Ορμούζ.
Η τελευταία λειτουργική εξαγωγική διαδρομή της Riyadh προς την Ασία θα ουσιαστικά κλείσει και το Brent θα μπορούσε να εκτοξευθεί πάνω από τα 120 δολάρια.
Ταυτόχρονα, οι συγκρούσεις μεταξύ Αιθιοπίας και TPLF θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε νέο ανοικτό πόλεμο, ενώ το Sudan θα βυθιζόταν ακόμη περισσότερο στην αστάθεια.
Η Washington, απορροφημένη από τις διαπραγματεύσεις για το Ορμούζ, δεν θα διαθέτει επαρκή πολιτική και στρατιωτική δυνατότητα για να σταθεροποιήσει το Κέρας της Αφρικής.
Τότε, το πλεονέκτημα στη Σομαλιλάνδη θα μπορούσε να περάσει σε όποιον κινηθεί πρώτος — πιθανότατα στην Κίνα, η οποία ήδη διαθέτει βάση στο Djibouti, απέναντι από τα στενά.

Η μοναδική «ήσυχη» έξοδος

Το θετικό σενάριο προβλέπει είτε μερικό άνοιγμα του Hormuz, το οποίο θα αποσυμπίεζε αμέσως το Bab-el-Mandeb αποκαθιστώντας την κανονική διαδρομή του πετρελαίου του Κόλπου, είτε μια σκληρότερη αμερικανοσαουδαραβική απάντηση.
Μετά τους θανάτους στο Tihamah, οι ΗΠΑ και η Σαουδική Αραβία, θα μπορούσαν να καταστρέψουν σημαντικό μέρος των πυραύλων και των drones των Houthis, αποκαθιστώντας αρκετή εμπιστοσύνη στη ναυτιλία ώστε να περιοριστεί ο αποκλεισμός χωρίς συνολική συμφωνία για την Υεμένη.
Και τα δύο σενάρια θα μπορούσαν να περιορίσουν τον κίνδυνο χωρίς τη θεαματική διπλωματική συμφωνία που περιμένουν σήμερα οι αγορές.

Οι ασφαλιστές μπορεί να προειδοποιήσουν πρώτοι

Η προσοχή της αγοράς παραμένει στραμμένη στο στενό που έχει ήδη καταρρεύσει.
Όμως το στενό που δεν έχει ακόμη καταρρεύσει, αλλά δοκιμάζεται ενεργά από μια δύναμη που μόλις απέδειξε ότι είναι διατεθειμένη να σκοτώσει για να το κλείσει, βρίσκεται σε μια περιοχή που ταυτόχρονα διαλύεται σε τρία άλλα μέτωπα.
Αυτό είναι το σημείο που επενδυτές, ασφαλιστές και κυβερνήσεις θα πρέπει να τιμολογούν τώρα και όχι αφού συμβεί το επόμενο χτύπημα.
Το κρίσιμο βαρόμετρο είναι οι καταχωρίσεις της Lloyd’s Joint War Committee.
Εάν το Bab-el-Mandeb αναβαθμιστεί τις επόμενες εβδομάδες στην ίδια κατηγορία κινδύνου με το Ορμούζ, οι ασφαλιστές — και όχι οι διπλωμάτες — θα έχουν δώσει πρώτοι το μήνυμα ότι το στενό που κανείς δεν παρακολουθούσε έχει γίνει το σημαντικότερο σημείο του παγκόσμιου εμπορίου.

www.bankingnews.gr